Het maken van een mal

Het maken van de mal en de gietmethode

Let erop dat elke mal en gietmassa uniek is en dat dit een afgestemde
behandeling van de materialen vereist, die kan verschillen van andere
materialen waar u eerder mee heeft gewerkt. Besteed aandacht en tijd
aan een goede voorbereiding. Maak eerst een kleine test van de materialen
waar u mee gaat werken, voordat het materiaal grootschalig wordt
gebruikt. Met deze werkwijze vermijdt u onnodige tijd en verlies van
materialen.

Mallen worden - in het algemeen - van vloeibaar rubber gemaakt. De
gietrubber wordt over het model gegoten dat wordt omringd door een
kist of steunmal. Een andere methode is het aanstrijken met een kwast of
spatel van dikke rubber op het model. De steunmal zorgt er voor dat de
gehele mal in vorm blijft, totdat de rubber is uitgehard.

Gietmallen
De meest flexibele malen zijn gietmallen. De eenvoudigste methode om
een mal te produceren is door middel van het bouwen van een kist rond
een model, zodat daarin het gietmateriaal kan worden gegoten en vervolgens
kan uitharden tot een harde, stevige rubbermal. Complexe mallen
kunnen in delen worden gemaakt. Elk deel wordt dan afzonderlijk ingegoten.
Als alle delen apart zijn gegoten en uitgehard, wordt het model
uitgenomen en de maldelen weer in elkaar gezet.

Stroopmallen
De meeste rubber soorten kunnen worden ingedikt zodat een stroopmal
kan worden gemaakt. De ingedikte rubber kan met een kwast op het
model worden aangebracht. Een vloeibare rubber is hiervoor niet geschikt
omdat de rubber van het verticale oppervlak afvloeit.

Sommige producten, zoals latex, zijn alleen geschikt voor stroopmallen.
Stroopmallen zijn in het algemeen sneller te maken en verschaffen de
gebruiker een betere visuele controle van de rubber die wordt aangebracht.
Een ander voordeel is dat bij het maken van een stroopmal minder
materiaal nodig is dan bij het gieten van de mal. Bij een stroopmal moet
wel altijd een steunmal worden gemaakt (van b.v. gips of polyester).
U moet wel oppassen dat het originele model niet vast komt te zitten aan
de ondersnijdingen van de steunmal. Alle ondersnijdingen moeten worden
verwijderd, tenzij de steunmal uit meerdere delen bestaat. Flexibele
steunmallen bieden vaak een goede oplossing ten aanzien van de genoemde
ondersnijdingen. Vulstukken worden gebruikt om naden en scheidingslijnen
te creëren indien dit nodig is.

Gietstukken
Als de mal klaar is en u gaat een model ingieten is het belangrijk dat de
mal en de steunmal waterpas worden gepositioneerd. Zo voorkomt u dat
er gietmateriaal uit de mal vloeit en verloren gaat. De mal wordt tot aan
de top volgegoten met gietmateriaal. Als er teveel luchtbelletjes in het
giet materiaal zitten kunt u de mal licht vibreren, beter is natuurlijk om te
zorgen dat u het gietmateriaal goed aanmengt zonder luchtbellen. Vervolgens
met rust gelaten en uit laten harden.

Luchtbellen in het gietmateriaal kunt u voorkomen door het gietmateriaal
onder vacuüm te mengen.
Het is van belang dat de gietstukken op tijd uit de mal worden gehaald,
volg altijd de aanwijzingen in het verwerkingsblad. Nooit te snel ontvormen,
maar zeker ook niet de gietstukken meerdere dagen in de mal laten
zitten. Op deze manier kunnen gedetailleerde gietstukken van hoge kwaliteit
worden gefabriceerd.

Wat kan er verkeerd gaan?
Hieronder hebben wij een aantal problemen omschreven die bij het maken
van een mal en model kunnen ontstaan.

Verkeerde mengverhouding
Materiaal dat geheel niet uithardt, zacht of plakkerig blijft is vaak het
resultaat van een verkeerde mengverhouding. Wij raden aan om altijd de
materialen voor gebruik zorgvuldig af te wegen. Verricht juiste calculaties
en bouw een dubbele controle in ten aanzien van de mengverhouding
zoals die is omschreven op de etiketten en de verwerkingsbladen.

Lossingsmiddelen
Informeer en/of controleer vooraf of u een lossingsmiddel moet gebruiken,
en zo ja, welk lossingsmiddel. Gebruik géén lossingsmiddel als dit niet
nodig is. Let vooral op de onderlinge materiaal combinaties. Bijvoorbeeld:
PU hecht aan PU. Gebruik nooit teveel lossingsmiddel, dit kan leiden tot
een poreuze oppervlakte van uw gietstuk.

Temperatuur en ontvormen
Grote temperatuurverschillen en het te snel ontvormen kunnen de oorzaak
zijn van vervormingen de mal of het gegoten model. Bij een te
lage temperatuur (beneden de 10°C) worden de verwerkingstijd en de
uithardingstijd drastisch vertraagd. Hierdoor duurt het dus ook veel langer
voordat u de mal en model kan ontvormen.
Bij een te hoge temperatuur (boven de 30°C) worden de verwerkingstijd
en de uithardingstijd versneld. Dit kan een voordeel zijn als u snel wilt
werken. Algemeen advies : houdt een gebruikstemperatuur van 20°C tot
25°C aan! Temperatuurschommelingen kunnen leiden tot luchtbelletjes en
dimensionale veranderingen.

Lekkende mallen
Door een lekkende mal kan gietmateriaal verloren gaan, tijd worden verspild
en de mal mislukt doorgaans. Controleer altijd vooraf of er een lekkage
kan ontstaan. Sluit hoeken en naden goed af met bijvoorbeeld klei.
LET OP!
Gebruik nooit een “natte” klei (rivierklei) in combinatie met Polyurethaan
of Siliconen op Additie basis. Het vocht in de klei verstoort de uitharding
van de rubber, de rubber blijft zacht en plakkerig en hard niet volledig
uit. Gebruik hiervoor Plasteline synthetische klei!
Alleen bij Siliconen op condensatie basis kunt u een “natte” klei gebruiken.
Ook klemmen en spanbanden kunnen lekken voorkomen.

Snelheid
Vermijd vertragingen nadat twee componenten met elkaar zijn vermengd.
Het is raadzaam om de klok erbij te houden.

Onvermengd materiaal
Slierten van niet uitgehard materiaal of luchtbelletjes, die na uitharding
van de rubber zijn te zien aan de oppervlakte, kunnen het gevolg zijn van
onvoldoende vermenging van de componenten A en B.
Ongemengd rubber bevindt zich tijdens het mengen vaak aan de zijkant
en op de bodem van de mengbeker. Meng de componenten dus goed en
zorgvuldig. Met een spatel goed langs de randen en over de bodem van
de mengbeker schrapen.

Schudden/omroeren vóór gebruik
Sommige componenten van polyurethaan of siliconen moeten worden geschud
of doorgeroerd vóór gebruik. In de verpakking kan bezinksel zitten,
dus altijd controleren en even schudden of doorroeren! Dit staat altijd op
de verpakking aangegeven.
Ongemengd materiaal kan resulteren in onvoldoende of totaal géén uitharding.
Ook kunnen er luchtbellen en zwakke plekken in de mal ontstaan.

10 regels voor het werken met onze producten
1. Lees altijd vóór gebruik het etiket, het verwerkingsblad en het
veiligheidsinformatieblad!
2. Kies het juiste materiaal voor uw werk, vraag er naar!
3. Draag handschoenen en wanneer nodig een geschikt mondmasker
en veiligheidsbril!
4. Zorg voor schoon gereedschap!
5. Werk met materialen op kamertemperatuur!
6. Componenten schudden of doorroeren vóór gebruik!
7. Weeg alle componenten goed af, houdt altijd de juiste mengver
houding aan!
8. Vermijdt gietvertragingen
9. Controleer voor het gieten uw mal om lekkage te voorkomen
10. Houdt de aangegeven ontvormtijd aan om vervormingen te voor
komen.


* De mengtijd, pot life en de te gieten tijd is afhankelijk van de temperatuur het milieu en de relatieve luchtvochtigheid waarde.